Noel arifesinde yoksul bir oduncunun kulübesine Berilyuna adlı peri gelir. O, oduncunun çocukları Tiltill ve kız kardeşi Mitill'den, hasta torununu kurtarmak için Mavi Kuş'u aramaya gitmelerini ister. Peri, çocuklara gizli şeylerin özünü görebilmelerini sağlayan sihirli bir elmas verir. Böylece evcil hayvanları konuşmaya başlar, cansız nesneler — Ateş, Su, Ekmek, Süt, Saat — canlanır ve Işık Ruhunun önderliğinde çocuklarla birlikte büyüleyici bir yolculuğa çıkarlar. Mavi Kuş'u ararken kahramanlar Anılar Diyarı'na, Gece Sarayı'na, Ormana, Mezarlığa, Mutluluk Bahçelerine ve Gelecek Krallığı'na giderler. Hasta kıza yardım etmek için birçok engeli aşmak ve hatta hayatlarını riske atmak zorunda kalırlar. B. A. Dekhterev, klasik geleneklere sadık kalarak detaylara özel önem verdi. Bu yüzden hem çocuklar, hem peri Berilyuna hem de tüm karakterler onun eserinde hem gerçekçi hem de büyülü oldular. Harika illüstrasyonlar, genç okuyucuların bu masal alegorisinin derin ahlaki anlamını kavramalarına yardımcı olur: Tiltill ve Mitill tüm sınavları geçerken çok önemli bir gerçeği keşfeder — mutluluğu uzaklarda aramaya gerek yok, o çok yakında olabilir, yeter ki şeylerin özünü görmesini öğren.